“Een bos witte rozen, liefde zit in elk bloemblad”. Als in een pretpark wordt de mierzoete muziek op de pakweg miljoen toeristen aan de lange kuststrook rond Sochi afgevuurd. Het is onontkoombaar. Als er geen zanger zijn kunsten vertoont dan beukt de muziek wel uit grote boxen, als er geen grote boxen staan knallen er wel enkele televisies uit hun voegen. Overal klinken dezelfde liedjes. Van de keren dat hier 'Biz Tebja', 'Zonder jou' wordt gespeeld, zou je aantekeningenboekjes vol kunnen turven. Chansons en Sochi horen bij elkaar als stamppot en worst. Wie hier op vakantie wil uitrusten kan beter in de winter komen, want in de zomer is Sochi de hoofdstad van de Russische chanson.

Chansons zijn het Russische levenslied, maar de vergelijking met de Franse chansons gaat maar deels op. De liederen hebben hun oorsprong hebben in de eeuwenoude Russische traditie van werkkampen en gevangenissen. Het zijn tragische liederen, over verloren liefdes, over het leven op de taiga en het verlangen naar huis. De gevangenisliederen werden voornamelijk door mannen gezongen, met rauwe stemmen. Het typische gevangenisgenre bestaat nog steeds, maar tegenwoordig wordt met chansons vaker het zoetsappiger genre bedoeld van Russischtalige dans- en zwiermuziek. Meestal wordt er nog een flinke discodreun en soms een vleugje techno aan toegevoegd. Slechts zelden komen we akoestische muziek tegen op onze boulevardtocht langs de Russische costa.

Het moderne Russische chanson wordt tegenwoordig ook wel popsa genoemd, waarmee de disco, house en popmuziekinvloeden een eigen plek hebben gekregen in het genre. Hoewel onze Russische tolk en – naar blijkt – chansonspecialist bij elk lied haarfijn weet te vertellen of het chanson of popsa betreft, tasten wij in het duister. In theorie is popsa popmuziek terwijl de chansons levensliederen zijn. Maar ook onder de levensliederen worden flinke beats gestampt. Niet zelden worden de chansons van nu en weleer geremixt tot housemuziek waarop jong en oud kan meedansen en meezingen.

Jong en oud. Want geen bejaarde laat zich hier van de dansvloer verbannen. De jurk wordt iets opgetrokken, de borsten vastgesnoerd en davay, daar gaan ze. Oudere mannen dansen alsof ze net op een nest rode mieren hebben gezeten. Kleine kindjes worden op de schouders gehesen of vinden een kleine partner om in de armen te sluiten. Na elk lied schuifelen de dansers gewoontegetrouw terug naar hun tafel, maar ze keren vaak halverwege al weer om, als in het nieuwe nummer de beat weerklinkt.

De boulevards van de regio Sochi zijn tientallen kilometers lang en lopen van het stadje Adler in het zuiden tot Dzhubga in het noorden. De kuststrook bestaat uit lange stukken kiezelstrand, beton en soms wat gras. Om de badplaatsen te bezoeken nemen we de stoptrein van Dzhubga terug naar Sochi. De trein doet zijn naam eer aan. Bijna elke honderd meter staan we stil bij een volgend station, vaak gesitueerd in een kleine vallei, waar riviertjes uit de bergen de kust bereiken en daar worden ingesnoerd door woonflats, hotels, een boulevard en strand. De paar momenten dat er geen strand en hotels zijn, rijdt de trein langs de woeste heuvels van de Kaukasus, waar de iets hoger gelegen autoweg zich moeizaam doorheen kronkelt.

De boulevards in de verschillende badplaatsen zijn haast identiek: volgebouwd met dezelfde houten souvenirstalletjes en een flinke rij restaurants, die vrijwel allemaal hetzelfde eten bereiden. En dezelfde soort muziek aan bieden. Het moeten er duizenden zijn; de zangers en zangeressen die elke avond het diner en drankgelag opluisteren met hun chansons en popsa.

Ze zijn van alle leeftijden. Hoe ouder en serieuzer, hoe groter de kans dat ze klassiek geschoold zijn. Opgeleid op het conservatorium in Rostov of Krasnodar, soms zelfs in Moskou of Petersburg. Voor 2000 roebel per avond vertonen ze hun zangtalent graag. Sommigen het hele jaar door, anderen reizen voor een paar weken van restaurant naar restaurant, als zomerbaan. Sommige zangers werken solo, anderen in duo's. Terwijl de een zichzelf begeleidt op de synthesizer, kiest de ander voor echte instrumenten. En waar de een zijn hart en ziel in de muziek legt, lijkt de ander met zijn gedachten elders.

Elk zich zelf respecterend restaurant heeft een zanger. Restaurants die de krappe ruimte aan de rivier met elkaar moeten delen – zoals in de gewilde locatie Park Riviera in Sochi- hebben speciale zangcabine's van geribbeld glas gebouwd om het geluid naar het eigen restaurant te geleiden. Rug-aan-rug met de cabine van het buurrestaurant. Het helpt weinig. In restaurant Romashka is het een kakafonie van verschillende liederen. Maar veel gasten blijken dat juist wel te waarderen en kiezen precies de plek waar het geluid samenkomt. Twee chansons voor de prijs van een. Waarom ook niet.

In de meer afgelegen restaurants, verder van de boulevards, komen de ouderen samen, of gezinnen. In restaurant Novy Afon is de dansvloer leeg. Dodelijk vermoeid zit het gezelschap rond de tafel. De muziek maakt conversatie onmogelijk. En zo erg lijken de bezoekers dat niet te vinden. Na een lange, zinderende dag op het strand, in de pretparkjes, wandeltuinen en winkels lijken de meesten het heerlijk te vinden zich even te verliezen in de dramatische teksten van chanson en popsa. 'Mijn ziel kan niet slapen zonder jou,' klinkt het bijna opgewekt uit de boxen. Tevreden wiegen de hoofden heen en weer. 'Ik ben geslagen en vertrapt en schrijf je voor de laatste keer...', en aan tafel wordt getoast.

In de kuststreek van Sochi komen vrijwel alleen Russische toeristen. Zij nemen het vliegtuig, of vaker nog de trein en de auto. Daar waar de weg door de bergen bij de zee uitkomt barst het van de kampeerders, pal langs de weg, doodmoe van het rijden, blij eindelijk de zee te zien. Of ze hangen uit de ramen van de trein, bezweet en ongewassen, hunkerend naar de frisse wind van zee en strand na een etmaal gereisd te hebben Moskou, of een week vanuit Siberie.

Op een betonnen helling met kiezelgrind en verroeste pieren die het water insteken zit Vasya, uit Moskou. Als cameraman heeft hij net een opdracht gedaan in het zuidelijkere gelegen Abchazië. In Adler, net over de grens, viert hij nog even vakantie. Zijn oudere vriendin Yulia is met hem meegekomen. Ze heeft twee zilveren sterren op haar tepels geplakt; topless zonnen is in Rusland not done. 'Kijk om je heen,' wijst Vasya op de steenwoestijn. 'Het is hier fantastisch.' De golven beuken op het strand, als ze zich terugtrekken maken ze een sprookjesachtig geluid door de kiezels die ze met zich meeslepen. Het overstemt bijna de popsa en housemuziek uit diverse telefoons en soundblasters. 'Er zijn alleen niet veel goede nachtclubs, maar goed, wij uit Moskou zijn verwend.' Yulia 's enige voorbehoud zijn 'al die Kaukasiers' die hier wonen. 'Wij komen uit Moskou, hier is de cultuur toch echt anders. Er zijn meer moslims.'

Ons gesprek wordt onderbroken door een langsdenderende trein. Vervolgens interrumpeert de buurvrouw ons. Ekaterina, stelt ze zichzelf voor. 'Sochi is het Florida van Rusland,' zegt ze. 'Maar dan goedkoper. Mijn dochter leeft in Kansas en samen hebben we een flatje gekocht in Sochi, zodat ik mijn pensioen hier kan genieten. Ik vind het hier hemels. Het is subtropisch terwijl je elk moment ook kunt gaan wandelen in de koele bergen.'

Veel toeristen komen uit afgelegen oorden als Moermansk, Rostov aan de Don, Nizjni Tagil of Novosibirsk. Jelena komt uit Novy Oerengoy. Dagenlang ligt ze doodstil op het strand. Af en toe draait ze haar armen een kwartslag, om zoveel mogelijk zon gelijkmatig over haar lichaam te verdelen. 'Bij ons in het dorp is het drie weken per jaar zomer, tot ver in mei ligt er sneeuw en ijs. En als dan eindelijk zomer is, worden de muggen wakker. Dan zijn we drie weken lang bezig om om ons heen te slaan en te jeuken.' Voor haar is Sochi het paradijs.

In de badplaatsen overheerst de geur van zonnebrand, zweet, drank en gebraden vlees. Op de stranden prijzen zwetende mannen hun manden met bramen, popcorn en mais aan. Naast de ordentelijke gezinnetjes lopen de dronkelappen met grote flessen bier. Door de smalle straatjes achter het strand en de boulevards kringelen rookwolken geurend naar shaslik omhoog. Op de boulevards lonken wulpse meisjes de bezoekers naar de attracties. Darten op ballonnen, schieten, de huid van je voeten laten afbijten door speciale visjes, parachutezeilen, bananenboten, op de foto met wilde negers, al naar gelang.

In de woonwijken achter de boulevards, ver van de onophoudelijke stroom toeristen, vind je de bewoners van Sochi. Bzdykh, noemen zij de toeristen misprijsend, een woord dat geen Rus buiten Sochi kent. Maar wat het betekent snapt iedereen die wel eens een badplaats heeft bezocht. Het zijn de dikke lijven die bier en sterke drank uitzweten, de ontblote lichamen op sandalen, luidruchtige eters, omringd door dronken gebral en goedkope muziek.

De inwoners van Sochi zullen het mee moeten doen. Russen die meer geld verdienen verschuilen zich in de duurdere hotels van Sochi of verkiezen – vaker nog – Italie, Turkije of Thailand. De Olympische Spelen in Sochi brengen misschien die kwaliteitsimpuls die de Bzdykhs doet uitwijken. Waarschijnlijker is het dat hierdoor de stad nog duurder, chaotischer en volgebouwder wordt. Dan wordt het zelfs voor de Bzdykhs lastig hier goedkoop op vakantie te gaan en naar hun favoriete chanson of popsahit te komen luisteren.

De lange, hete zomer loopt ten einde. Op onze laatste avond aan de kust lopen we restaurant Lilya binnen. Net op dat moment begint een zanger gekleed in luipaardbroek ons favoriete nummer 'Digi Digi' – geen vertaling – te spelen, waarmee we eerder in de Noord-Kaukasus in elke bar werden doodgegooid. Als het nummer is afgelopen komt de mooiste vrouw ter wereld op. Ze draait wulps om haar microfoon heen en laat haar doorrookte whiskystem horen. 'Deep inside, I cry cry cry,' zingt ze de instant classic en wij smelten. We bestellen nog een karaf wodka en augurken en zitten net als een stel melancholieke Russen stilzwijgend naar het podium te staren. Iedereen is even verliefd. Als de avond ten einde loopt, lijkt de zangeres zich met haar lied speciaal tot ons te richten: “We're leaving, but we'll come back to where the sun melts into the haze of autumn.”

Dit artikel is afkomstig uit onze derde jaarpublicatie 'Sochi Singers'. Klik hier om het boek te bestellen in onze webshop.